Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), imalat sanayinin nabzını tutan İktisadi Yönelim İstatistikleri ve Reel Kesim Güven Endeksi'nin ekim 2026 sonuçlarını yayımladı. Mevsimsellikten arındırılmış Reel Kesim Güven Endeksi (RKGE-MA) ekimde bir önceki aya göre 1,4 puan azalarak 101,1 seviyesine geriledi. Aynı gün açıklanan verilere göre imalat sanayinde mevsimsellikten arındırılmış kapasite kullanım oranı ise 0,2 puan artarak yüzde 74,3'e yükseldi. Böylece sanayicinin genel gidişata bakışı kötüleşirken, fabrikalardaki doluluk oranı sınırlı da olsa arttı.
5N1K: Haberin özeti
- Ne oldu? Mevsimsellikten arındırılmış reel kesim güveni ekimde 1,4 puan düşüşle 101,1'e geriledi; mevsimsellikten arındırılmış kapasite kullanım oranı yüzde 74,3'e çıktı.
- Kim? Veriyi Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Veri Yönetişimi ve İstatistik Genel Müdürlüğü yayımladı; ankete imalat sanayinden 1.965 iş yeri yanıt verdi.
- Nerede? Türkiye geneli, imalat sanayi.
- Ne zaman? Anket 1-14 Ekim 2026 tarihlerinde uygulandı, sonuçlar 21 Ekim 2026 Çarşamba sabahı açıklandı.
- Nasıl? Endeks, sipariş, üretim, stok, istihdam, yatırım ve genel gidişata ilişkin soruların yayılma endekslerinden hesaplanıyor.
- Neden önemli? Reel kesim güveni ve kapasite kullanım oranı, sanayi üretimi ve yatırım eğilimleri için öncü göstergeler arasında yer alıyor.
Güven endeksi 100'ün üzerinde kalmayı sürdürdü
TCMB'nin yayımladığı bültene göre ekim ayı İktisadi Yönelim Anketi sonuçları, imalat sanayinde faaliyet gösteren 1.965 iş yerinin yanıtlarının ağırlıklandırılıp toplulaştırılmasıyla elde edildi. Mevsimsellikten arındırılmış endeks 101,1'e inerken, mevsimsellikten arındırılmamış Reel Kesim Güven Endeksi (RKGE) de bir önceki aya göre 2,2 puan azalarak 99,8 seviyesinde gerçekleşti. Bu verilere göre eylülde arındırılmış endeks 102,5, arındırılmamış endeks ise 102 düzeyindeydi.
Endeksin yorumunda 100 seviyesi eşik değer olarak kabul ediliyor. TCMB'nin tanımına göre 100'ün üzerindeki değerler reel kesim temsilcilerinin ekonomik faaliyetlere ilişkin güveninin arttığı, yani iyimser bir görünüme; 100'ün altındaki değerler ise güvenin azaldığı, kötümser bir görünüme işaret ediyor. Ekimde mevsimsellikten arındırılmış seri eşiğin üzerinde kalmayı sürdürürken, arındırılmamış seri 100'ün hemen altına indi.
Hangi sorular endeksi aşağı çekti?
Endeksi oluşturan anket sorularının yayılma endeksleri incelendiğinde tablo iki yönlü görünüyor. TCMB'nin açıklamasına göre genel gidişat, gelecek üç aydaki üretim hacmi, son üç aydaki toplam sipariş miktarı ve mevcut toplam sipariş miktarına ilişkin değerlendirmeler endeksi azalış yönünde etkiledi. Buna karşılık mevcut mamul mal stoku, sabit sermaye yatırım harcaması, gelecek üç aydaki toplam istihdam ve gelecek üç aydaki ihracat sipariş miktarına ilişkin değerlendirmeler endeksi artış yönünde etkiledi.
Bültendeki ayrıntılar, siparişler cephesinde zayıflamaya işaret ediyor. Son üç aya yönelik değerlendirmelerde üretim hacminde artış bildirenler lehine olan seyrin bir önceki aya göre zayıfladığı, iç piyasa sipariş miktarında ise artış bildirenler lehine olan seyrin azalış bildirenler lehine döndüğü belirtildi. Mevcut toplam siparişlerin mevsim normallerinin altında olduğu yönündeki değerlendirmeler güçlendi. Mevcut mamul mal stoklarında ise normalin üzerinde stok bildirenler lehine olan seyir, normalin altında stok bildirenler lehine döndü. Stokların normalin altına inmesi, endeks hesaplamasında olumlu yönde değerlendirilen bir unsur.
Bültende yer alan açıklamaya göre yayılma endeksleri, ilgili soruya olumlu (arttı, artacak, normal üstü gibi) ve olumsuz (azaldı, azalacak, normal altı gibi) yanıt verenlerin yüzdeleri arasındaki farkı ifade eden denge değerlerinden hesaplanıyor. Bu yöntem, sanayicilerin çoğunluğunun hangi yönde eğilim gösterdiğini aylık olarak izlemeyi sağlıyor.
İhracat siparişi ve yatırım beklentisi güçlendi
Gelecek üç aya yönelik beklentilerde üretim hacmi ve iç piyasa sipariş miktarında artış bekleyenler lehine olan seyir zayıflarken, ihracat sipariş miktarında artış bekleyenler lehine olan seyrin güçlendiği görüldü. Gelecek üç aydaki istihdama ve gelecek on iki aydaki sabit sermaye yatırım harcamasına ilişkin artış yönlü beklentiler de bir önceki aya göre güçlendi. Sanayicinin kendi sektöründeki genel gidişata ilişkin değerlendirmesinde ise bir önceki aya kıyasla daha kötümser olduğunu belirtenler lehine olan seyir güçlendi.
Maliyet tarafında, ortalama birim maliyetlerde son üç ayda artış olduğunu bildirenler lehine olan seyir değişmedi; gelecek üç ayda artış bekleyenler lehine olan seyir ise bir miktar güçlendi. Gelecek üç aydaki satış fiyatına ilişkin artış yönlü beklentiler zayıfladı. Ankete katılan sanayicilerin gelecek on iki aylık dönem sonu için yıllık ÜFE beklentisi 0,6 puan azalarak yüzde 30,4 oldu.
Üretimi kısıtlayan en önemli faktör talep yetersizliği
Ekim ayında ankete katılan iş yerlerinin yüzde 55,6'sı üretimlerini kısıtlayan bir faktör bulunmadığını belirtti. Yüzde 12,8'i ise talep yetersizliğini üretimi kısıtlayan en önemli faktör olarak gösterdi. Talep yetersizliğini sırasıyla mali imkânsızlıklar, hammadde-ekipman yetersizliği, işgücü yetersizliği ve diğer faktörler izledi.
Kapasite kullanımı yüzde 74,3'e çıktı
TCMB verilerine göre imalat sanayinde mevsimsellikten arındırılmış kapasite kullanım oranı (KKO-MA) ekimde bir önceki aya göre 0,2 puan artarak yüzde 74,3 oldu. Mevsimsellikten arındırılmamış kapasite kullanım oranı da 0,3 puan yükselerek yüzde 74,5'e çıktı. Kapasite kullanım oranı, sanayi tesislerinin mevcut üretim kapasitelerinin ne kadarını kullandığını gösteriyor ve yatırım ihtiyacının izlenmesinde önemli bir ölçüt olarak kabul ediliyor.
Kapasite kullanımındaki sınırlı artış ile güven endeksindeki gerileme bir arada değerlendirildiğinde, sanayicilerin mevcut üretim temposunu koruduğu ancak sipariş akışı ve genel gidişat konusunda daha temkinli bir tutuma geçtiği görülüyor. Veriler, TCMB Para Politikası Kurulu'nun 22 Ekim'de açıklayacağı faiz kararından bir gün önce yayımlandı.
Anket nasıl yapılıyor?
İktisadi Yönelim İstatistikleri, Mayıs 2007'den bu yana Avrupa Birliği Uyumlulaştırılmış İşyeri ve Tüketici Anketleri Ortak Programı kapsamında, TCMB ve Avrupa Komisyonu'nun ortak finansman katkısıyla derleniyor ve Resmî İstatistik Programı kapsamında yayımlanıyor. TCMB, anket sonuçlarının katılımcıların değerlendirmelerine dayandığını ve bankanın görüş ve tahminlerini yansıtmadığını vurguluyor. Veriler, TCMB'nin Elektronik Veri Dağıtım Sistemi (EVDS) üzerinden zaman serisi olarak da erişime açık.
Sık sorulan sorular
Reel kesim güven endeksi ekim 2026'da kaç oldu?
Mevsimsellikten arındırılmış endeks 1,4 puan azalarak 101,1'e, arındırılmamış endeks 2,2 puan azalarak 99,8'e geriledi.
Kapasite kullanım oranı ekimde ne oldu?
Mevsimsellikten arındırılmış oran 0,2 puan artışla yüzde 74,3'e, arındırılmamış oran 0,3 puan artışla yüzde 74,5'e yükseldi.
Ankete kaç firma katıldı?
Ekim ayı İktisadi Yönelim Anketi'ne imalat sanayinde faaliyet gösteren 1.965 iş yeri yanıt verdi; anket 1-14 Ekim tarihlerinde uygulandı.
Sanayicinin enflasyon beklentisi nedir?
Gelecek on iki aylık dönem sonu için yıllık ÜFE beklentisi 0,6 puan azalarak yüzde 30,4 oldu.
Endeksin 100'ün altında olması ne anlama gelir?
TCMB'ye göre 100'ün altındaki değerler reel kesimin ekonomik faaliyetlere ilişkin güveninin azaldığı, kötümser bir görünüme işaret eder.
Kaynaklar
- TCMB: İktisadi Yönelim İstatistikleri ve Reel Kesim Güven Endeksi, Ekim 2026 (PDF)
- TCMB: İktisadi Yönelim İstatistikleri sayfası
- Bloomberg HT: Reel kesim güveni Ekim'de geriledi
- CNBC-e: Kapasite kullanımı ekimde yüzde 74,3'e yükseldi
Görsel temsilîdir: Wikimedia Commons (CC0 1.0).
