Dünya
İran: Hürmüz'ün açılması, ABD'nin tutumunu değiştirmesine ve şartlarımızı kabul etmesine bağlı
İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Genel Sekreteri Muhsin Rızai, ABD'nin İran'a yönelik savaşı sona erdirmesi ve İran'ın bloke edilen mal varlıklarını serbest bırakması gerektiğini belirterek, Washington'un İran'ın şartlarını kabul etmemesi halinde Hürmüz Boğazı'nın açılmayacağını söyledi.
28 Eylül 2026
İran, Hürmüz Boğazı'nda ABD'ye ait denizaltı dronu ele geçirdi
İran Devrim Muhafızları, ABD’nin Hürmüz Boğazı’nda casusluk faaliyetlerinde kullandığı "Remus 600" tipi gelişmiş bir insansız sualtı aracının ele geçirildiğini bildirdi. İran Devrim Muhafızları Ordusu (DMO), Hürmüz Boğazı’nda ABD’ye ait bir insansız sualtı aracına el koyduğunu duyurdu. Yapılan açıklamada, aracın "Remus 600" tipi gelişmiş bir sualtı aracı olduğu belirtildi. Aracın, içerdiği bilgilerin elde edilmesi amacıyla DMO uzmanlarının incelemesinde olduğu kaydedildi. DMO açıklamasında, Hürmüz Boğazı’nın kapalı olduğu ve tehlikeli eylemler ile izinsiz geçişlere karşı sert ve kararlı müdahalelerde bulunulacağı vurgulandı. İran basınında yer alan haberlerde, DMO Deniz Kuvvetleri’nin Hürmüz Boğazı’nda casusluk faaliyetleri yürüttüğü iddia edilen ABD’ye ait gelişmiş bir insansız sualtı aracını, istihbarat ve elektronik harp unsurlarının koordineli müdahalesiyle engellediği aktarıldı.
28 Eylül 2026
ABD ve İran'dan karşılıklı açıklamalar
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, "Savaşa tamamen hazırız. Aynı zamanda diplomasiye de hazırız." dedi. ABD Başkanı Donald Trump ise, bu hafta daha fazla görüşme olabileceğini söyledi. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, ABD televizyon kanalı NBC'ye konuştu. Arakçi, ABD Başkanı Donald Trump'ın Hürmüz Boğazı'nı yeniden açma teklifini kamuoyu önünde reddetmesinin ardından ülkesinin ABD ile yeniden savaşa girmeye hazır olduğunu ancak diplomasiden henüz vazgeçmediğini söyledi. İranlı bakan, NBC News'in "Meet the Press" programında yaptığı açıklamada, "Savaşın yeniden başlamasına tamamen hazırız. Yeni bir saldırı karşısında, bu kıyamet savaşı anlamına gelse bile kararlı duruyoruz. Aynı zamanda diplomasiye de hazırız. Seçim Başkan Trump'a bağlı." dedi. "DİPLOMASİYE DÖNMEMEMİZ İÇİN HİÇBİR NEDNE YOK" Trump'ın kamuoyuna yaptığı açıklamalara rağmen teklifin arabulucular aracılığıyla İran'a hâlâ resmi olarak iletilmediğini söyleyen Abbas Arakçi, İran'ın çatışmayı sona erdirecek bir anlaşmanın parçası olarak boğazı yeniden açmaya hazır olduğunu tekrarladı. İran Dışişleri Bakanı, "Bunun karşılığında yasadışı şekilde dondurulan paramızın ve varlıklarımızın serbest bırakılmasını istiyoruz. Petrolümüzü satabilmek istiyoruz" şeklinde konuştu. Diplomasiye vurgu yapan Arakçi, "Bize sorarsanız diplomasiye dönmememiz için hiçbir neden yok. Hala diplomasi için çaba gösteriyorum, çünkü barış için hiçbir fırsatı kaçırmamamız gerektiğini düşünüyorum" ifadelerini kullandı. ABD'deki ara seçimlerle ilgilenmediklerini vurgulayan Arakçi, "Biz ulusal çıkarlarımızla ilgileniyoruz" dedi. TRUMP: BU HAFTA İRAN'LA DAHA FAZLA GÖRÜŞME YAPILMASINI BEKLİYORUM ABD Başkanı Donald Trump, Amerikan haber sitesi Axios'a İran'a yönelik açıklamalar yaptı. Telefonla bağlanarak röportaj veren Trump, "Bu hafta İran'la daha fazla görüşme yapılmasını bekliyorum. Anlaşma yapmak istiyorlar ancak bu, benim yapmak istediğim anlaşma değil. Bu, belki bir yıl önce kabul etmiş olabileceğimiz bir anlaşma. Fazla ileri gittiler." ifadelerini kullandı. İran'a yönelik saldırıların yeniden başlatılmasını düşünüp düşünmediği sorulan Donald Trump, "Bunu her zaman düşünüyorum" cevabını verdi. İRAN, KATAR ARACILIĞIYLA ABD'YE PLAN SUNMUŞTU İran, bu hafta New York'ta düzenlenen Birleşmiş Milletler Genel Kurulu kapsamında arabulucu Katar aracılığıyla ABD'ye iletilen planın parçası olarak Hürmüz Boğazı'nı yeniden açmayı ve küresel petrol ticareti açısından kritik öneme sahip boğazdan normal deniz geçişini 7 gün içinde yeniden başlatmayı teklif etmişti. Trump, dün bu teklifi reddettiğini söyleyerek, "Tekliflerini reddettim. Çok ağır kaybettikleri için Boğaz'ı derhal açacakları bir anlaşma yapmak istiyorlar" demişti. Katarlı arabulucuların bugün İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ve ABD Başkanı Donald Trump'ın Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff ile ayrı ayrı görüşmesi bekleniyor.
28 Eylül 2026
Uzay diplomasisi. Çin, Pakistan'ı yörüngeye taşıyor
Çin, Pakistan'la süren işbirliğini uzaya taşıyor. Pakistanlı iki astronot adayı pilot, Tiangong uzay istasyonunda görev yapacak ilk yabancı olmak için eğitim alıyor, Çince öğreniyor. Pakistan ve Çin, son yıllarda ilerlettikleri diplomatik ve askeri ilişkilerini bir adım öteye taşıyor. Çin'in ABD'yle rekabetinin en önemli sahalarından biri olan uzay yarışına Pakistan'ı da dahil etti. Çin Ulusal Uzay İdaresi (CNSA), tarihte bir ilki gerçekleştirerek Tiangong uzay istasyonuna yabancı bir astronot gönderecek. Bu görev çerçevesinde astronot adayı iki Pakistanlı pilot, Pekin'deki Çin Astronot Araştırma ve Eğitim Merkezi'nde eğitimden geçiyor. Çince öğrenen Pakistanlı pilotlar santrifüj testlerine giriyor ve ağırlıksız ortamda yemek yeme, uyuma ve ekipman tamir etme eğitimleri alıyor. Pakistan Uzay ve Üst Atmosfer Araştırma Komisyonunda (SUPARCO) insanlı uzay uçuşları işbirliğini yöneten Amer Gilani, eğitime alınan pilotlar Zeeshan Ali ve Khurram Daud'un 2019'da iki ülke tarafından planlanan görev için Pekin'de aylardır eğitim gördüğünü söyledi. İki pilottan hangisinin uzaya gönderileceği veya görevin ne zaman gerçekleştirileceği açıklanmadı. Ancak Gilani, nihai astronot seçiminin ekim ayının ortası ile sonu arasında yapılmasının beklendiğini söyledi. Planlamaya göre seçilecek pilot, fırlatmadan önce Pakistan'a dönmeyecek. Gilani, pilotun Çin'deki eğitiminden doğrudan uzaya gönderileceğini ve Dünya'ya dönüşünün ardından toparlanma sürecini tamamladıktan sonra ülkesine döneceğini ifade etti. İki pilot, başlangıçta Pakistanlı pilotlar ve bilim insanlarından oluşan havuzdan seçilen yaklaşık 20 finalist arasından belirlendi. Adaylar tıbbi uygunluk ve psikolojik dayanıklılığın yanı sıra, SUPARCO Yapay Zeka Direktörü Uzair Ansari'ye göre az sayıda bilim insanının sahip olduğu G kuvvetlerine dayanıklılık kriteri açısından da değerlendirildi. Seçilecek pilot, uzaya çıktığında "yük uzmanı" unvanını taşıyacak. Ansari'ye göre bu ifade, astronotluk terminolojisinde görevinin uzay aracını kullanmak yerine yörüngede Pakistan'ın bilimsel deneylerini yürütmek olduğu anlamına geliyor. Yuri Gagarin'in 1961'de gerçekleştirdiği ilk uzay uçuşundan bu yana yaklaşık 50 ülkenin vatandaşları uzaya çıktı. Ancak yalnızca üç ülke — Rusya, ABD ve Çin — kendi insanlı uzay araçlarını fırlattı. Çin'in Pakistan'a yaptığı davet, ülkenin ilk kez yabancı bir astronotu uzaya taşıması anlamına geliyor.
28 Eylül 2026
Fransa'da aşırı sağcılar ilk kez Senatoda grup kuracak
Fransa'daki kısmi Senato seçimlerinde merkez sağcılar sandalye çoğunluğunu muhafaza etti, aşırı sağcılar ilk kez grup kurmak için yeterli senatör sayısına ulaştı. Fransa'da parlamentonun üst kanadı Senatoda görev yapan 348 senatörden 178'inin yenilendiği kısmi seçimlerde kesin olmayan sonuçlara göre birçok merkez sağcı siyasetçi yeniden senatör seçilirken aşırı sağcılar sandalye sayısını artırdı. Yeni seçilen senatörlerle birlikte Senatodaki yeni sandalye dağılımında 125 sandalye ile merkez sağcı Cumhuriyetçiler (LR) Partisi başı çekiyor. Merkez sağ akımından Merkezci Birlik Grubu'nun (UC) 57 senatörünün bulunduğu Senatoda Sosyalist Partinin (PS) önderlik yaptığı Sosyalist Grubu, 63 sandalyeyle en kalabalık ikinci grubu oluşturuyor. Senatoda merkez sağcı Bağımsızlar, Cumhuriyet ve Topraklar Grubu'nun 21 ve Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un partisi Rönesans'ın da olduğu Demokratlar, İlericiler ve Bağımsızlar Grubu'nun (RDPI) 17 sandalyesi bulunurken Komünist Grubu'nun 19 senatörü yer alıyor. Avrupa Demokratik ve Sosyal Birlik Grubu, Çevreciler Grubu ve aşırı sağcı Ulusal Birlik (RN) Partisi, Senatoda aynı sandalye sayısına ulaşırken her biri 14 senatör tarafından temsil ediliyor. Ayrıca Senatodaki 4 sandalyeyle ilgili sonuçlar henüz bilinmiyor. Kısmi Senato seçimlerinin sonuçlarının ve partilere göre sandalye dağılımının gelecek saatlerde netleşmesi öngörülüyor. MERKEZ SAĞ, SENATODAKİ ÇOĞUNLUĞUNU SÜRDÜRÜYOR Merkez sağcılar, tıpkı Eylül 2023'teki kısmi seçimlerde olduğu gibi bu seçimlerle de Senatodaki çoğunluğunu muhafaza etti. LR Partisi'nin 2027'de düzenlenecek cumhurbaşkanı seçimlerindeki adayı Bruno Retailleau, Vendee ilinde yeniden senatör seçildi. AŞIRI SAĞCILAR İLK DEFA SENATODA GRUP KURACAK Fransa'da aşırı sağcılar, oluşturdukları ittifak sayesinde ilk defa Senatoda grup kurmak için gereken 10 sandalye sayısını aştı. RN Partisi lideri Jordan Bardella, ABD merkezli X hesabından yaptığı açıklamada, tarihinde ilk kez RN Partisinin, müttefiki aşırı sağcı Cumhuriyet için Haklar Birliği (UDR) Partisi ile Senatoda grup kuracağını duyurdu. Bardella, Senatoda kuracakları grubun, ülkenin unutulan kesimlerinin ve Paris'te alınan büyük kararlardan uzak kalan belediye başkanlarının sesi olacağını belirtti. RN Partisinin cumhurbaşkanı adayı Marine Le Pen, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, partileri için "tarihi galibiyet" olarak nitelendirdiği seçimlerin sonuçlarının, umduklarının da ötesinde olduğunu ifade etti. SOSYALİSTLER VE ÇEVRECİLER , SEÇİM ANLAŞMALARINA ÇOĞUNLUKLA UYDU PS ve çevreci Yeşiller (EELV) Partisine üye olan büyük seçmenler, iki parti arasında seçimler kapsamında varılan anlaşmalara çoğunlukla sadık kaldı. İki turlu seçimlerin düzenlendiği illerde sosyalistler ve çevreciler, ilk turda en yüksek oy alan adayların listelerini ikinci turda destekledi. Bu partiler arasındaki anlaşmalardan muaf olan solcu Boyun Eğmeyen Fransa (LFI) Partisi, ikinci tura kaldığı illerde aday listelerini geri çekmedi. İKİ PARTİ ARASINDAKİ ANLAŞMAZLIK, SOLCULARA BİR SANDALYE KAYBETTİRDİ LFI Partisinin yurt dışındaki Fransızları temsil etmek için aday gösterdiği Martha Pecina, 3 oy farkla senatör seçilemedi. LFI Parti Koordinatörü Manuel Bompard, Pecina'nın mağlubiyetine ilişkin ABD merkezli X hesabından yaptığı açıklamada, çevrecilerin, EELV ile LFI partileri arasında ortak liste yapmayı reddetmesinin, solcuların sağcıların karşısında bir sandalye kaybetmesine neden olduğunu belirtti. Bompard, Pecina'nın yarıştığı sandalyeyi kazanması için 3 oya, EELV Partisinin adayının ise aynı sandalye için 20 oya ihtiyacının olduğunu bildirdi. Yeşiller Partisinden yapılan yazılı açıklamada, birçok çevrecinin Pecina'nın listesini desteklediği kaydedildi, LFI Partisinin uzatılan eli geri çevirmesiyle bu sandalyenin sağcılara hediye edildiği savunuldu. LFI PARTİSİ İLK KEZ SENATODA TEMSİL EDİLECEK Rhone ilinde LFI'nin senatör adayı Gabriel Amard, Haute-Garonne'da ise LFI, çevrecilerin ve solcuların desteklediği ortak aday Marc Pere senatör seçildi. İlk defa LFI Partisinin desteklediği iki aday, Senatoda sandalye kazandı. Parlamentonun üst kanadında 1 Ekim'de düzenlenecek seçimlerde Senatonun yeni başkanının belirlenmesi bekleniyor. Senato başkanı 3 yıllığına seçiliyor. KISMİ SENATO SEÇİMLERİ Fransa'da bir senatör 6 yıllığına seçiliyor, uygulanan sistemle her 3 yılda bir Senatonun bir bölümü yenileniyor. Seçime Paris'teki tarihi Lüksemburg Sarayı'nda 6 yıllığına senatör olmak için 1686 aday başvurmuştu. Milletvekillerinin halk tarafından seçildiği ülkede Senato seçimlerinde sadece "seçilmişlerden" oluşan "büyük seçmenler" oy kullanabiliyor. Bu kişiler, senatör adaylarının yarıştığı seçim bölgesindeki seçilmişlerden oluşuyor. Aralarında parlamenterler, bölge, il ve belediye meclislerinin üyeleri yer alıyor.
28 Eylül 2026
ABD ve Çin'den 60 milyar dolarlık hamle. Ticaret savaşı bitti mi?
ABD ve Çin liderler zirvesinin ardından karşılıklı olarak 60 milyar dolarlık ticarette gümrük tarifelerini indirme kararı aldı. ABD ve Çin, iki ülke arasındaki ticarette karşılıklı olarak toplam 60 milyar dolarlık üründe gümrük vergilerini düşürme kararı aldı. Beyaz Saray her iki tarafın 30'ar milyar dolarlık malını kapsayan listeleri yayımlarken, vergi indirimlerinin kesin oranları ve uygulama takvimi henüz netleşmedi. Geçen hafta ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, Washington'da zirve gerçekleştirmişti. AFP ajansının haberine göre Beyaz Saray, Şi'nin ziyareti sonrası "hassas olmayan mallar" kategorisindeki ürünlere daha avantajlı tarife uygulanması yönünde tavsiye kararı alındığını duyurdu. Pekin yönetimi de mutabakatı doğruladı. İki ülke, gümrük vergilerinin bir dönem yüzde 100'ün üzerine çıktığı misilleme sürecinin ardından ilk kez geçen yıl Güney Kore'deki liderler zirvesinde ticaret ateşkesine varmıştı. ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, süresi kasım ayında dolması planlanan bu uzlaşmanın 10 Ocak tarihine kadar uzatıldığını bildirdi. Çin Ticaret Bakanlığı, ticaret ateşkesinin iki ay uzatılmasının her iki tarafa ekonomik sorunları çözme planını değerlendirme fırsatı vereceğini belirtti. Açıklamada, bu adımın şirketler arası işbirliği için öngörülebilir bir ortam sağlayacağı kaydedildi. ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer, ABD-Çin Ticaret Heyeti bünyesinde varılan uzlaşmanın, ABD'nin Çin'e yaptığı ihracatın yaklaşık yüzde 30'u için pazar erişimini genişleteceğini söyledi. HANGİ ÜRÜNLERE VERGİ İNDİRİMİ GELECEK? Washington yönetiminin yayımladığı listeye göre ABD; havai fişekler, Noel süsleri ve ağaç ışıkları, yapay çiçekler, ev eşyaları, çocuk oto koltukları, oyuncaklar, spor malzemeleri, sofra takımları, battaniyeler, çarşaflar, kahve makineleri ve ekmek kızartma makineleri gibi küçük ev aletlerini içeren 77 ürün kategorisinde gümrük vergilerini düşürmeyi planlıyor. Çin'in ithalat listesi ise mısır, buğday, sorgum, et ürünleri (sığır, domuz, kümes hayvanları), deniz ürünleri, süt ürünleri, bitkisel yağlar ve küspeler, viski, tıbbi cihazlar, kozmetik ürünleri, tomruk ve ahşap ürünleri ile kömürü kapsayan 1600'den fazla Amerikan malını içeriyor. Öte yandan Reuters ajansının haberine göre ABD'nin Çin'e en büyük tarımsal ihraç kalemi olan soya fasulyesi, Pekin'in açıkladığı tarife indirimi listesinin dışında kaldı. ABD menşeli soya fasulyesi Çin pazarında halen yüzde 10 ek gümrük vergisine tabi tutuluyor. Sektör temsilcileri bu vergi yükünün özel sektör kırma tesisleri için karşılanması güç bir maliyet yarattığı uyarısını yapıyor. Pekin yönetimi, geçen yıl varılan mutabakat kapsamında yıllık 25 milyon tonluk alım taahhüdü çerçevesinde ABD'den büyük ölçekli soya fasulyesi alımını sürdürüyor. Çin'in devlete ait tarım şirketleri Sinograin ve COFCO, Beyaz Saray'ın açıkladığı yıllık kotanın yaklaşık yarısına denk gelen 12 milyon tondan fazla Amerikan soya fasulyesi satın aldı. Pekin'in soya fasulyesi dışındaki tarım ürünlerinde vergi indirimine gitmesi, Beyaz Saray'ın öne sürdüğü yıllık 17 milyar dolarlık tarım ürünü satın alma taahhüdünü karşılama adımı olarak görülüyor. Çin tarafı henüz bu hacimdeki satın alma hedefini resmi olarak doğrulamadı. ENERJİ, YAPAY ZEKA VE FİNANS ADIMLARI Zirvede varılan bir diğer uzlaşmaya göre Çin, 2027 ve 2028 yıllarında ABD'den yılda en az 10 milyon metrik ton kömür ithal edecek. Bu miktar Çin'in yıllık kömür ithalatının yaklaşık yüzde 2'sine denk geliyor. Listede sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) ve petrol ise yer almadı. Çin Ticaret Bakanlığı, Amerikan kömürü ithalatının iç piyasayı destekleyeceğini ve ABD kömür sektörüne gelir ile istihdam sağlayacağını açıkladı. İki ülke ayrıca yıl sonundan önce toplanacak bir tarım çalışma grubu kurma kararı aldı. Liderler yapay zeka alanında olası olaylar için doğrudan iletişim kanalı kurulması ve kasım ayı sonuna kadar takip diyaloğu yürütülmesi konusunda da anlaştı. Çin yönetimi ayrıca ABD sermayeli kuruluşlar dahil yabancı finansal hizmet şirketlerinin ülkede şube açma ve faaliyet yürütme izinlerini inceleyip onaylayacağını duyurdu. İki ülke arasındaki doğrudan uçuşların artırılması için temasların süreceği açıklandı. Zirve kararlarına rağmen Çin borsalarında pazartesi günü sert düşüşler yaşandı. Yatırımcıların somut ayrıntıları yetersiz bulması ve ABD Kongresi'nde Çin menşeli bileşenlerin veri merkezlerinden yasaklanmasına yönelik iki partinin ortak girişiminin teknoloji hisselerini baskılamasıyla Şanghay ve Shenzhen borsalarını izleyen gösterge CSI300 endeksi yüzde 2'den fazla gerileyerek bir yılın en düşük seviyesine indi.
28 Eylül 2026