Türkiye'nin bir Avrupa Birliği ve NATO üyesi ülkeye gerçekleştirdiği ilk askeri gemi ihracatı olan Portekiz Deniz Kuvvetleri Denizde İkmal ve Lojistik Destek Gemisi Projesi'nde yeni bir aşamaya geçildi. Ana yüklenici STM'nin yürüttüğü projede ikinci gemi N.R.P. FERNANDO PESSOA (A5212), 20 Ekim 2026'da İstanbul'daki ADA Tersanesi'nde düzenlenen törenle kızağa alındı. Gemilerin 2027'de denize indirilmesi, 2028'de Portekiz Donanması'na teslim edilmesi planlanıyor.
5N1K: Haberin özeti
- Ne oldu? Portekiz için inşa edilen iki lojistik destek gemisinden ikincisinin blok kızağa alma töreni yapıldı.
- Kim? Ana yüklenici STM Savunma Teknolojileri Mühendislik ve Ticaret AŞ, ADA Tersanesi ve Portekiz Deniz Kuvvetleri.
- Nerede? İstanbul'daki ADA Tersanesi.
- Ne zaman? Tören 20 Ekim 2026 Salı günü düzenlendi.
- Nasıl? İkinci geminin ilk bloğu kızağa yerleştirildi; iki gemi aynı tersanede paralel olarak inşa ediliyor.
- Neden önemli? Proje, Türkiye'nin AB ve NATO üyesi bir ülkeye ilk askeri gemi ihracatı olarak savunma sanayisi ihracatında önemli bir örnek kabul ediliyor.
Törene iki ülkenin deniz kuvvetleri komutanları katıldı
Anadolu Ajansı'nın aktardığına göre törene Portekiz Deniz Kuvvetleri Komutanı Koramiral Nobre de Sousa, Deniz Kuvvetleri Komutanı Koramiral Kadir Yıldız, iki ülkenin deniz kuvvetleri temsilcileri ile STM ve ADA Tersanesi yöneticileri katıldı. Proje kapsamında başlangıçta Kral Dom Dinis'in adı verilmesi planlanan ikinci gemiye, Portekiz Deniz Kuvvetleri'nin kararıyla ünlü Portekizli şair Fernando Pessoa'nın adı verildi.
Projenin zaman çizelgesi
- 17 Aralık 2024: STM, dünyanın önde gelen askeri denizcilik firmalarını geride bıraktığı ihalenin sözleşmesini Lizbon'da imzaladı.
- Kasım 2025: İlk gemi N.R.P. LUIS DE CAMOES için sac kesim töreni yapıldı.
- Ocak 2026: İlk geminin blok kızağa alma töreni düzenlendi.
- 18 Haziran 2026: İkinci geminin sac kesimi gerçekleştirildi.
- 20 Ekim 2026: İkinci gemi kızağa alındı.
- 2027: Gemilerin denize indirilmesi planlanıyor.
- 2028: Gemilerin Portekiz Deniz Kuvvetleri'ne teslimi hedefleniyor.
İlk gemide tören ocakta yapılmıştı
Projenin ilk gemisi N.R.P. LUIS DE CAMOES için blok kızağa alma töreni 29 Ocak 2026'da yine ADA Tersanesi'nde düzenlenmiş, törene Millî Savunma Bakanı Yaşar Güler ile Portekiz Savunma Bakanı Nuno Melo katılmıştı. İki geminin aynı tersanede eş zamanlı inşası, teslim takviminin sıkışmadan ilerlemesi açısından önem taşıyor.
Denizde ikmal ve lojistik destek gemileri, savaş gemilerinin limana dönmeden yakıt, su, mühimmat ve malzeme ikmali yapabilmesini sağlayarak donanmaların açık denizde kalış süresini uzatıyor. Bu nedenle bu sınıftaki gemiler, uzak sularda görev yapan deniz kuvvetleri için kritik destek unsurları arasında sayılıyor.
Gemilerin teknik özellikleri
Paylaşılan bilgilere göre gemiler 137 metre uzunluğunda ve 11 bin ton deplasmanlı olacak. 18 knotun üzerinde sürat yapabilecek gemiler, denizde aralıksız 30 gün görev yapabilecek. Gemilerde 100 kişilik mürettebatın yanı sıra 100 ek personel için de yaşam alanı bulunacak; gemiler 20 adede kadar hafif zırhlı taktik araç taşıyabilecek.
Modüler yapıda tasarlanan gemiler, denizde yakıt ve yük ikmali, lojistik destek, insani yardım, arama kurtarma ve tıbbi destek görevlerinde kullanılabilecek. Amfibi harekât ve müşterek kuvvet taşımacılığı da gemilerin üstlenebileceği roller arasında sayılıyor. Yakın hava savunma sistemi, 12,7 milimetrelik uzaktan komutalı silahlar, aldatıcı karşı tedbir sistemleri ve entegre muhabere sistemiyle donatılacak gemilerde helikopter platformu ile insansız hava araçları için hangar da yer alacak.
“2028 yılı içinde teslim edeceğiz”
STM Genel Müdürü Özgür Güleryüz, iki geminin aynı tersanede paralel olarak inşa edildiğini belirterek takvime ilişkin şu bilgiyi verdi: “Gemilerimizi 2027 yılında denize indirecek ve 2028 yılı içinde de Portekiz Deniz Kuvvetleri'ne teslim edeceğiz.”
Portekiz Deniz Kuvvetleri Komutanı Koramiral Nobre de Sousa ise yeni geminin NATO'nun deniz operasyonlarını güçlendireceğini vurgulayarak geminin “gerçek anlamda bir kuvvet çarpanı görevi üstleneceğini” ifade etti.
Savunma ihracatı açısından ne anlama geliyor?
Portekiz projesi, Türk tersanelerinin askeri gemi inşasında Avrupa'daki köklü rakipleriyle aynı ihalede yarışabildiğini gösteren örneklerden biri olarak değerlendiriliyor. İkinci geminin de takvim içinde kızağa alınması, iki geminin 2027'de denize indirilmesi hedefi açısından projenin planlandığı şekilde ilerlediğine işaret ediyor. Projenin teslimat aşamasına ulaşması, Türk savunma sanayisinin NATO standartlarında deniz platformu tedarik edebildiğine dair referans niteliği taşıyacak. Gemilerin inşası sürecinde tersane ve yan sanayide istihdam ile tedarik zinciri faaliyetleri de sürüyor.
STM'nin deniz platformu deneyimi
STM, bugüne kadar 11 farklı tersanede 44 deniz platformu projesi yürüttü. Portekiz projesi, şirketin yurt dışı deniz projeleri arasında bir AB ve NATO üyesi ülke için yürütülen ilk askeri gemi inşası olması nedeniyle ayrı bir yere sahip. Türk savunma sanayisinin son yıllarda artan ihracatı içinde deniz platformları, insansız hava araçlarının ardından en dikkat çeken kalemler arasında yer alıyor.
Sık sorulan sorular
Portekiz için kaç gemi inşa ediliyor?
İki adet denizde ikmal ve lojistik destek gemisi inşa ediliyor: N.R.P. LUIS DE CAMOES ve N.R.P. FERNANDO PESSOA.
Gemiler nerede inşa ediliyor?
Ana yüklenici STM'nin yürüttüğü projede gemiler İstanbul'daki ADA Tersanesi'nde paralel olarak inşa ediliyor.
Gemiler ne zaman teslim edilecek?
STM'nin açıklamasına göre gemilerin 2027'de denize indirilmesi ve 2028 içinde Portekiz Deniz Kuvvetleri'ne teslim edilmesi planlanıyor.
Projenin önemi ne?
Proje, Türkiye'nin bir AB ve NATO üyesi ülkeye gerçekleştirdiği ilk askeri gemi ihracatı.
Kaynaklar
- Anadolu Ajansı: Portekiz'e yapılan tarihi ihracatta ikinci lojistik destek gemisi kızağa alındı
- STM: Portekiz projesi ikinci gemi sac kesim töreni basın bülteni
- STM: Keel laying ceremony held for Portuguese logistics support ships
- Naval News: STM holds steel-cutting ceremony for second Portuguese logistics support ship
Görsel temsilîdir: Wikimedia Commons (Kamu malı (ABD federal hükümeti eseri)).
