Faizsiz finans alanında son yılların en hızlı büyüyen kolu tasarruf finansman şirketleri oldu. İLKE İlim Kültür Eğitim Vakfı bünyesindeki İslam İktisadı Araştırma Merkezi (İKAM) tarafından hazırlanan “Katılım Finans Ekosistem Raporu 2025”e göre tasarruf finansman sektörünün işlem hacmi 2025'te yüzde 261,8 artarak 1 trilyon 211 milyar liraya ulaştı. Rapor, katılım bankacılığından sukuka, katılım sigortacılığından fintech ekosistemine kadar geniş bir alanın bir yıllık fotoğrafını çekiyor.
5N1K: Haberin özeti
- Ne oldu? Katılım finans ekosistemine ilişkin 2025 verileri açıklandı; tasarruf finansman sektörünün işlem hacmi 1,2 trilyon lirayı aştı.
- Kim? İLKE Vakfı'na bağlı İslam İktisadı Araştırma Merkezi (İKAM).
- Nerede? Türkiye genelindeki katılım bankaları, tasarruf finansman şirketleri, katılım sigortacılığı ve sermaye piyasası verileri.
- Ne zaman? Rapor 2025 yılı verilerini kapsıyor; Anadolu Ajansı 19 Ekim 2026'da duyurdu.
- Nasıl? Alan İzleme Raporları serisinin 30'uncu çalışması olarak hazırlandı.
- Neden önemli? Faizsiz finans ürünlerine talebin boyutunu ve sektördeki riskleri rakamlarla ortaya koyuyor.
Tasarruf finansmanda üç haneli büyüme
Rapora göre peşinatsız ve faizsiz konut ile otomobil edinme modeli sunan tasarruf finansman şirketlerinin aktif büyüklüğü yüzde 251,1 artışla 323 milyar liraya çıktı. Sektörün net kârı bir önceki yılki 17,5 milyar liradan 59 milyar liraya yükseldi. Müşteri sayısı yüzde 117 artarak 1 milyon 150 binin üzerine çıkarken şirket sayısı 9'a, şube sayısı ise 654'e ulaştı.
Tasarruf finansman sistemi, katılımcıların belirli bir süre birikim yapmasına ve sıraları geldiğinde biriktirdikleri tutarın üzerinde finansmana erişmesine dayanıyor. Rapordaki rakamlar, yüksek konut ve taşıt fiyatları karşısında bu modele yönelik talebin hızla arttığını gösteriyor.
Katılım bankalarında aktif 4,3 trilyon lira
Katılım bankalarının toplam aktif büyüklüğü 2025'te yüzde 62,7 artarak 4,3 trilyon liraya ulaştı. Toplanan fonlar 2,8 trilyon lira, net kâr ise 85,6 milyar lira oldu. Raporda dikkat çeken başlıklardan biri tahsili gecikmiş alacaklar: Bu kalem yüzde 155 artışla 42,4 milyar liraya çıktı. Özkaynaklardaki yüzde 41,2'lik büyümenin aktif büyümesinin gerisinde kaldığı da vurgulanıyor.
Dijitalleşme tarafında katılım bankalarının dijital işlem hacmi yüzde 41 artışla 7,9 trilyon liraya, işlem adedi yüzde 61 artışla 205 milyona yükseldi. Bireysel müşterilerin dijital işlem hacmindeki payı yüzde 27'den yüzde 43'e çıktı. Son 10 yılda bankacılık sektöründe yaklaşık 1.600 şubenin kapandığına dikkat çekilen raporda katılım bankalarının çalışan sayısı 22.545 olarak verildi.
Borsa, sigorta ve sukuk
Borsa İstanbul'da işlem gören 591 şirketin 237'si BIST Katılım Tüm endeksinde yer alıyor. BIST Katılım 100 ve BIST Katılım 50 endeksleri yılı ana endekslerin üzerinde tamamladı; katılım endeksindeki yatırımcı sayısı 4,26 milyon olarak hesaplandı.
Katılım sigortacılığında prim üretimi yüzde 62,9 artışla 70,15 milyar liraya ulaştı ve sektörün yüzde 45,9'luk genel büyümesinin üzerinde seyretti. Katılım sigortacılığının pazar payı yüzde 5,73, prim üretiminin yaklaşık yüzde 96'sı hayat dışı branşlardan geliyor.
Katılım bankalarının sukuk ihracı yüzde 58 artışla 215,4 milyar liraya çıktı; hacim 2015 düzeyinin yaklaşık 84 katına ulaştı. Hazine de 2025'te 34,8 ton altına dayalı kira sertifikası ihraç etti. Bireysel emeklilik sisteminde katılımcıların 1,81 trilyon liralık birikiminin 745,7 milyar lirası katılım fonlarında bulunuyor; otomatik katılım sistemindeki sertifikaların yüzde 76,8'inin sonlandırıldığı belirtiliyor.
Fintech sayısı arttı, yeni girişim azaldı
Rapora göre Türkiye'deki fintech sayısı 2021'e göre yüzde 40 artışla 1.009'a ulaştı. Ancak yıllık yeni fintech girişimi sayısı 2021'deki 101'den 2025'te 16'ya geriledi. Türkiye'nin İslami fintech pazar büyüklüğü 8,4 milyar dolar olarak tahmin ediliyor.
“Niceliksel büyüme nitelikli gelişmeye dönüşmeli”
İLKE Vakfı Yönetim Kurulu Başkanı Ahmet Sait Öner, raporla ilgili değerlendirmesinde “Önümüzdeki dönemde asıl önemli olan, niceliksel büyümenin nitelikli ve sürdürülebilir bir gelişmeye dönüştürülmesidir” dedi. Öner, yüksek enflasyon ortamında nominal büyüme rakamlarının reel karşılıklarıyla birlikte dikkatle değerlendirilmesi gerektiğini de vurguladı. Bu uyarı, yüzde 200'ün üzerindeki artış oranlarının bir bölümünün fiyat artışlarından kaynaklandığını hatırlatıyor.
Sık sorulan sorular
Tasarruf finansman sektörünün işlem hacmi ne kadar?
İKAM'ın raporuna göre 2025'te yüzde 261,8 artışla 1 trilyon 211 milyar liraya ulaştı.
Tasarruf finansman şirketlerinin kaç müşterisi var?
Müşteri sayısı yüzde 117 artışla 1 milyon 150 binin üzerine çıktı; sektörde 9 şirket ve 654 şube bulunuyor.
Katılım bankalarının aktif büyüklüğü ne kadar?
2025'te yüzde 62,7 artışla 4,3 trilyon liraya ulaştı; net kâr 85,6 milyar lira oldu.
Raporu kim hazırladı?
İLKE İlim Kültür Eğitim Vakfı bünyesindeki İslam İktisadı Araştırma Merkezi (İKAM) hazırladı; Alan İzleme Raporları serisinin 30'uncu çalışması.
Rakamlar reel büyümeyi mi gösteriyor?
Hayır, rakamlar nominal. İLKE Vakfı Başkanı Öner de yüksek enflasyon ortamında büyümenin reel karşılığıyla değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.
Bu haber bilgilendirme amaçlıdır; yatırım tavsiyesi değildir.
Kaynaklar
- Anadolu Ajansı: Türkiye'de tasarruf finansman sektörünün işlem hacmi 1,2 trilyon lirayı aştı
- İslam İktisadı Araştırma Merkezi (İKAM)
- İLKE İlim Kültür Eğitim Vakfı: Yayınlar
Görsel temsilîdir: Wikimedia Commons (CC0 1.0).
