Dünya Bankası'nın 5 Kasım 2026'da yayımladığı Uluslararası Borç Raporu 2026 (International Debt Report 2026), düşük ve orta gelirli ülkelerin dış borç stokunun 2025'te yüzde 5,5 artışla 9,4 trilyon dolar ile tüm zamanların en yüksek düzeyine çıktığını ortaya koydu. Rapora göre bu artış 2021'den bu yana görülen en hızlı yükseliş oldu ve 2022-2024 döneminin yıllık ortalamasının yaklaşık dört katına ulaştı. Banka, özel sektör alacaklılarının gelişmekte olan ülkelere geri döndüğünü ve tahvil piyasalarının yeniden açıldığını, ancak bu finansmanın maliyetinin onlarca yılın zirvesine çıktığını vurguladı.
5N1K: Haberin özeti
- Ne oldu? Gelişmekte olan ülkelerin dış borcu 2025'te yüzde 5,5 artarak rekor seviye olan 9,4 trilyon dolara ulaştı; yoksul ülkelerin yeni borçlanma maliyeti 1989'dan bu yana en yüksek düzeye çıktı.
- Kim? Dünya Bankası; rapor Bankanın Borçlu Raporlama Sistemi'ne veri gönderen düşük ve orta gelirli ülkeleri kapsıyor.
- Nerede? Washington merkezli Dünya Bankası; veriler dünya genelindeki düşük ve orta gelirli ülkelere ait.
- Ne zaman? Rapor 5 Kasım 2026'da yayımlandı; veriler 2025 yılını kapsıyor.
- Nasıl? Özel alacaklılardan borçlanma ve kamu tahvil ihraçları yaklaşık yüzde 35 artarak 251 milyar dolara çıktı; doların zayıflaması da borç stokunun dolar karşılığını büyüttü.
- Neden önemli? Artan borç servisi yükü, gelişmekte olan ülkelerin yatırım, eğitim ve sağlık harcamalarına ayırabileceği kaynağı daraltma riski taşıyor.
Özel alacaklılar geri döndü, tahvil ihraçları beş yılın zirvesinde
Raporun en dikkat çekici bulgularından biri, son yıllarda gelişmekte olan ülkelerden çekilen özel sektör finansmanının 2025'te geri dönmesi oldu. Dünya Bankası verilerine göre bu ülkelerin özel alacaklılardan borçlanması ile kamu kuruluşlarının tahvil ihraçları birlikte yaklaşık yüzde 35 artarak 251 milyar dolara ulaştı. Bu, son beş yılın en yüksek seviyesi anlamına geliyor. Reuters'ın aktardığına göre 2026 Ağustos ortası itibarıyla 10'dan fazla ülke, 2025 yılının tamamında yaptığı tahvil ihracı tutarını şimdiden aşmış durumda.
Uzun vadeli borç akışlarında da yön değişti. 2024'te gelişmekte olan ülkelerden 118 milyar dolarlık net çıkış yaşanırken 2025'te 45 milyar dolarlık net giriş kaydedildi. Buna karşın 2022-2025 dönemi bir bütün olarak ele alındığında bu ülkelerin borç servisi için ödediği tutar, aldıkları yeni finansmanı 436 milyar dolar aştı.
En yoksul ülkeler için borçlanma maliyeti 1989'dan bu yana zirvede
Raporda en çok endişe uyandıran başlık borçlanma maliyetleri. Dünya Bankası'nın imtiyazlı kredi kolu Uluslararası Kalkınma Birliği'nden (IDA) düşük faizli ya da faizsiz kredi almaya uygun en yoksul ülkeler, 2025'te özel alacaklılardan aldıkları yeni kredi taahhütlerinde ortalama yüzde 8,2 faiz ödedi. Bu oran 1989'dan bu yana en yüksek seviye. Aynı ülke grubunun yeni ihraç ettiği tahvillerin ortalama faizi ise yüzde 9,4 oldu.
IDA kredisine uygun ülkelerin dış borcu, grup içinde en hızlı artışı göstererek yüzde 8,1 yükselişle 1,3 trilyon dolara çıktı. Buna karşılık yalnızca piyasa koşullarına yakın IBRD kredilerinden yararlanabilen, görece daha yüksek gelirli gelişmekte olan ülkelerde yeni tahvillerin ortalama faizi 2024'teki yüzde 5,8'den 2025'te yüzde 5,5'e geriledi. Tablo, finansman koşullarındaki iyileşmenin ülke grupları arasında eşit dağılmadığını gösteriyor.
Borç servisi beşinci yıl üst üste arttı
Düşük ve orta gelirli ülkelerin 2025'te yaptığı anapara ve faiz ödemeleri yüzde 1,9 artarak 1,4 trilyon dolara ulaştı. Reuters'a göre bu, borç servisinin üst üste beşinci yıl artışı oldu. Artışın arkasında özel alacaklılara yapılan ödemelerdeki yüzde 13,7'lik yükseliş bulunuyor; tahvil sahiplerine ve diğer özel alacaklılara yapılan ödemeler 363 milyar dolara çıktı.
Rapor, borç stokundaki artışın bir bölümünün kur etkisinden kaynaklandığına da dikkat çekiyor. Doların 2025'te zayıflaması, dolar dışındaki para birimleriyle borçlanılan tutarların dolar karşılığını büyüttü. AA'nın aktardığına göre kamu ve kamu garantili borçlardaki 303 milyar dolarlık artışın dörtte birinden fazlası bu kur etkisinden kaynaklandı.
Dünya Bankası: Daha fazla borçlanıyor, daha fazla ödüyorlar
Dünya Bankası Baş İstatistikçisi Haishan Fu, Reuters'ın aktardığı değerlendirmesinde ülkelerin “daha fazla borçlandığını ve daha fazla ödediğini” belirterek borcun sorumlu yönetiminin gelecek nesiller dahil herkese gelişme şansı tanımak anlamına geldiğini söyledi. Banka raporda, özel finansmanın geri dönüşünü olumlu bulmakla birlikte koşulların sürdürülebilir olup olmadığı ve toplanan sermayenin en çok ihtiyaç duyan insanlara ve bölgelere ulaşıp ulaşmadığı konusunda soru işaretleri bulunduğunu kaydetti.
Rapora göre yüksek borç servisi maliyetleri gelişmekte olan ülkelerde daha zayıf yatırım, daha az fırsat ve dış şoklara karşı daha fazla kırılganlık anlamına gelebilir. Banka, en yoksul ülkelerdeki ağır borç yükünün beşerî sermayeye, yani eğitim ve sağlığa yapılacak yatırımları sınırlayabileceği uyarısında bulundu.
Türkiye açısından ne anlama geliyor?
Türkiye, Dünya Bankası sınıflandırmasında üst-orta gelirli ülkeler arasında yer alıyor ve uluslararası tahvil piyasalarına düzenli erişen gelişmekte olan ekonomilerden biri. Raporun genel bulguları, küresel faiz ortamı ve doların seyrinin gelişmekte olan ülkelerin borç maliyetini doğrudan etkilediğini bir kez daha gösteriyor. Özel alacaklıların bu ülke grubuna geri dönmesi ihraç fırsatlarını artırırken, risk primindeki ve küresel faizlerdeki değişimler borçlanma maliyetini belirlemeye devam ediyor. Ülke bazındaki ayrıntılı veriler, Bankanın Uluslararası Borç İstatistikleri (IDS) veri tabanında yer alıyor.
Sık sorulan sorular
Gelişmekte olan ülkelerin dış borcu ne kadar?
Dünya Bankası'nın Uluslararası Borç Raporu 2026'ya göre düşük ve orta gelirli ülkelerin dış borcu 2025 sonunda yüzde 5,5 artışla rekor seviye olan 9,4 trilyon dolara ulaştı.
En yoksul ülkelerin borçlanma maliyeti ne kadar arttı?
IDA kredisine uygun ülkeler 2025'te özel alacaklılardan yeni kredilerde ortalama yüzde 8,2 faiz ödedi; bu 1989'dan bu yana en yüksek oran. Yeni tahvillerde ortalama faiz yüzde 9,4 oldu.
Borç servisi ne kadar oldu?
Düşük ve orta gelirli ülkeler 2025'te 1,4 trilyon dolar anapara ve faiz ödedi; özel alacaklılara yapılan ödemeler yüzde 13,7 artışla 363 milyar dolara çıktı.
Rapordaki veriler nereden geliyor?
Rapor, Dünya Bankası'nın Borçlu Raporlama Sistemi'ne veri gönderen düşük ve orta gelirli ülkelerin dış borç istatistiklerine dayanıyor.
Kaynaklar
- Anadolu Ajansı: Dünya Bankası, gelişmekte olan ülkelerin dış borcu 9,4 trilyon dolarla rekor kırdı
- Reuters (AOL): Developing countries' external debt hit record $9.4 trillion in 2025
- Dünya Bankası: International Debt Report
Bu haber bilgilendirme amaçlıdır; yatırım tavsiyesi değildir.
Görsel temsilîdir: Wikimedia Commons (CC0 1.0).
