Türkiye'nin İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT) üyesi ülkelerle ticaret hacmi, 2026 yılının ilk dokuz ayında 108 milyar dolara ulaştı. Ticaret Bakanı Ömer Bolat, İstanbul'da düzenlenen 42. İSEDAK toplantısı kapsamında yapılan B57+ İş Liderleri Zirvesi'nin ikinci gününde yaptığı konuşmada, bu rakamın geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 8,2 artışa karşılık geldiğini açıkladı. Aynı dönemde İİT ülkelerine yapılan ihracat 55 milyar dolar oldu.
5N1K: Haberin özeti
- Ne oldu? Ticaret Bakanı Bolat, Türkiye'nin İİT ülkeleriyle ticaret hacminin ocak-eylül döneminde yüzde 8,2 artışla 108 milyar dolara çıktığını açıkladı.
- Kim? Ticaret Bakanı Ömer Bolat; B57+ İş Liderleri Zirvesi'ne katılan bakanlar, iş insanları ve yatırımcılar.
- Nerede? İstanbul; İİT Ekonomik ve Ticari İşbirliği Daimi Komitesi (İSEDAK) 42. toplantısı kapsamında.
- Ne zaman? 1 Kasım 2026; İSEDAK toplantısı 31 Ekim-3 Kasım 2026 tarihlerinde sürüyor.
- Nasıl? Zirvenin açılış konuşmasında açıklanan rakamlar ve hedeflerle; bakan ayrıca yedi ülkenin bakanlarıyla ikili görüşmeler yaptı.
- Neden önemli? İİT ülkeleri Türkiye'nin toplam dış ticaretinin yaklaşık yüzde 27'sini oluşturuyor; hükümet bu payı 2028'e kadar yüzde 30'a çıkarmayı hedefliyor.
Hedef: 2028'de yüzde 30 pay
Bolat'ın verdiği bilgilere göre Türkiye'nin İİT ülkeleriyle ticareti 2013'te 87,5 milyar dolar düzeyindeydi ve geçen yıl yaklaşık 120 milyar dolara yükseldi. Bakan, İslam dünyasıyla ticaretin Türkiye'nin toplam dış ticareti içindeki payının yüzde 11'den yüzde 27'ye çıktığını belirterek, bu payın 2028'e kadar yüzde 30'a yükseltilmesinin hedeflendiğini söyledi.
Yatırım tarafında ise Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası verilerine atıf yapan Bolat, İİT üyesi ülkelerden geçen yıl 1 milyar 622 milyon dolar, bu yılın ilk sekiz ayında ise yaklaşık 600 milyon dolar doğrudan yatırım girişi olduğunu aktardı. Bakan ayrıca Türk müteahhitlerinin İİT ülkeleri ve diğer ülkelerde son 24 yılda üstlendiği projelerin toplam tutarının 520 milyar dolar civarında olduğunu ifade etti.
İİT ekonomisi rakamlarla
Bolat'ın konuşmasında paylaştığı verilere göre 57 üyeli İİT, 2 milyarı aşan nüfusuyla dünya nüfusunun yaklaşık dörtte birini temsil ediyor. Üye ülkelerin toplam ekonomik büyüklüğü yaklaşık 10 trilyon dolar, toplam dış ticaret hacmi ise yaklaşık 5 trilyon dolar. İslam Ülkeleri İstatistik, Ekonomik ve Sosyal Araştırma ve Eğitim Merkezi (SESRIC) verilerine göre İİT ülkeleri 2025'te ortalama yüzde 4,1 büyüdü.
İslami Ticaretin Geliştirilmesi Merkezi'nin (ICDT) verilerine göre üye ülkeler arasındaki ticaret geçen yıl yaklaşık 979 milyar dolara ulaştı; bu, üyelerin toplam dış ticaretinin yaklaşık yüzde 20'sine denk geliyor. İİT ülkelerine yönelik doğrudan yabancı yatırımlar 2021'deki 148 milyar dolardan geçen yıl 220 milyar dolara çıktı; ancak 2024'e göre artış yalnızca yüzde 0,6 oldu. İİT ülkelerinin küresel doğrudan yatırımlardan aldığı pay yüzde 13,5 seviyesinde bulunuyor.
Tercihli ticaret sistemi ve yatırım anlaşması gündemde
Bolat, jeopolitik gerilimler, savaşlar, iklim değişikliği, gıda ve enerji güvensizliği, tedarik zinciri aksaklıkları ve korumacılık gibi küresel sorunların İslam dünyasını doğrudan etkilediğini belirtti. Bakan, korumacılık ve ticaret savaşları ortamında İslam ülkeleri arasında daha yakın ekonomik entegrasyonun gerekli olduğunu vurguladı.
Bu çerçevede Türkiye'nin öncelikleri arasında İİT içi ticaretin artırılması, yatırımların çekilmesi ve ticaretin kolaylaştırılması bulunuyor. Bolat, 1 Temmuz 2022'den bu yana yürürlükte olan İİT Üye Ülkeleri Arasında Ticari Tercihler Sistemi'nin (TPS-OIC) genişletilmesinin planlandığını, 1981 tarihli İİT Yatırımların Teşviki, Korunması ve Güvence Altına Alınması Anlaşması'nın modernizasyonu için ise geçen yıl müzakerelere başlandığını hatırlattı. Bakan, gümrük süreçlerinin ve ticari belgelerin dijitalleştirilmesinin, KOBİ'lerin, kadın ve genç girişimcilerin desteklenmesinin de kapsayıcı işbirliği için gerekli olduğunu söyledi.
Yedi ülkeyle ikili görüşme
Bolat, İSEDAK toplantısı marjında Mozambik, Cibuti, Endonezya, Gine, Senegal, Nijer ve Bangladeş'in bakan düzeyindeki temsilcileriyle ikili görüşmeler yaptı. AA'nın aktardığına göre Mozambik ile enerji, altyapı, gayrimenkul, lojistik ve turizm alanları ele alınırken bir Karma Ekonomik Komisyon toplantısı için hazırlık yapıldığı belirtildi. Cibuti ile Karma Ekonomik Komisyon'un 2027'de Ankara'da toplanması planlanıyor. Gine ile 500 milyon dolarlık ticaret hedefi, Senegal ile ise 1 milyar dolarlık ticaret hedefi gündeme geldi. Nijer ile yeni kurulan Ortak Ekonomik ve Ticaret Komitesi'nin ilk toplantısının yapılması konuşuldu.
İSEDAK'ın bu yılki teması ihracat finansmanı
İSEDAK, İİT'nin ekonomik ve ticari işbirliğinden sorumlu daimi komitesi olarak her yıl İstanbul'da bakanlar düzeyinde toplanıyor ve komitenin başkanlığını Türkiye Cumhurbaşkanı yürütüyor. 31 Ekim-3 Kasım 2026 tarihlerinde düzenlenen 42. toplantının ana teması, “İİT Üyesi Ülkelerde İhracatı Artırmaya Yönelik Etkili Ticaret Finansmanı Araçlarının Geliştirilmesi” olarak belirlendi. Açıklanan programa göre bakanlar oturumu 2 Kasım'da Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın açılış konuşmasıyla başlıyor; çalışma ve kapanış oturumlarına Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz başkanlık ediyor. Türkiye'nin ülke raporunu ise Ticaret Bakanı Bolat sunacak.
Sık sorulan sorular
Türkiye'nin İİT ülkeleriyle ticaret hacmi ne kadar?
Ticaret Bakanı Bolat'ın açıklamasına göre 2026'nın ilk dokuz ayında yüzde 8,2 artışla 108 milyar dolar oldu; ihracat 55 milyar dolar.
İİT ülkelerinin Türkiye'nin dış ticaretindeki payı nedir?
Bolat'a göre pay yüzde 11'den yüzde 27'ye çıktı; 2028 hedefi yüzde 30.
İSEDAK nedir?
İslam İşbirliği Teşkilatı Ekonomik ve Ticari İşbirliği Daimi Komitesi; her yıl İstanbul'da toplanıyor ve başkanlığını Türkiye Cumhurbaşkanı yürütüyor.
42. İSEDAK toplantısı ne zaman?
Toplantı 31 Ekim-3 Kasım 2026 tarihlerinde İstanbul'da yapılıyor; bakanlar oturumu 2 Kasım'da başlıyor.
TPS-OIC nedir?
İİT üye ülkeleri arasında gümrük tercihleri öngören Ticari Tercihler Sistemi; 1 Temmuz 2022'den bu yana yürürlükte.
Kaynaklar
- Anadolu Ajansı: Ticaret Bakanı Bolat: Türkiye'nin İİT ülkeleriyle olan ticaret hacmi 108 milyar dolara ulaşmıştır
- Alomaliye: İSEDAK'ta gündem ihracatın finansmanı (30 Ekim 2026)
- COMCEC (İSEDAK) resmi sitesi
Görsel temsilîdir: Wikimedia Commons (Kamu malı (Public domain)).
